Słownik pojęć
Zrozumieć integrację sensoryczną
W tej sekcji wyjaśniamy najważniejsze terminy związane z integracją sensoryczną i rozwojem dziecka. Znajdziesz tu proste i zrozumiałe definicje, które pomogą Ci lepiej orientować się w zagadnieniach terapeutycznych, zrozumieć materiały i filmy oraz świadomie wspierać rozwój malucha w domu. To praktyczny przewodnik, dzięki któremu żadne pojęcie nie będzie już trudne ani niezrozumiałe.
#EDUKUJEMY
Dieta sensoryczna
To indywidualny plan aktywności i doświadczeń zmysłowych, które pomagają dziecku utrzymać równowagę w funkcjonowaniu układu nerwowego. Nie ma nic wspólnego z jedzeniem — „dieta” w tym kontekście oznacza codzienną porcję bodźców, których mózg dziecka potrzebuje, by dobrze działać.
Dieta sensoryczna może obejmować:
• ruch (np. huśtanie, skakanie, dociski),
• zabawy dotykowe (np. masaże, plastelina, piasek),
• ćwiczenia słuchowe lub wzrokowe,
• aktywności wyciszające lub pobudzające – w zależności od potrzeb dziecka.
Celem diety sensorycznej jest pomóc dziecku utrzymać odpowiedni poziom pobudzenia, koncentracji i emocjonalnej stabilności w ciągu dnia.
To rodzaj profilaktyki sensorycznej – wspiera samoregulację, redukuje przeciążenie i zwiększa gotowość do nauki i zabawy.
Najlepszą dietę sensoryczną opracowuje terapeuta integracji sensorycznej, który zna profil dziecka i jego reakcje na bodźce. Wiele elementów można wprowadzać też w domu – poprzez codzienny ruch, zabawę i uważność.
Integracja sensoryczna w domu
To wprowadzanie elementów terapii przez codzienną zabawę i ruch – na placu zabaw, w salonie, na spacerze.
Nie wymaga specjalnego sprzętu ani warunków – tylko uważności, czasu i chęci wspólnego działania.
Koordynacja wzrokowo–ruchowa
To zdolność łączenia informacji z oczu z ruchem ciała. Dzięki niej możemy np. złapać piłkę, pisać, rysować, układać klocki.
Pomagają ćwiczenia takie jak śledzenie wzrokiem, rzucanie, przenoszenie przedmiotów czy tory przeszkód.
Nadwrażliwość słuchowa
To sytuacja, gdy dźwięki, które dla większości są normalne, dla dziecka są zbyt intensywne lub bolesne.
Dziecko może zasłaniać uszy, uciekać, płakać. Pomaga stopniowe oswajanie z dźwiękami i ćwiczenia rytmiczne.
Planowanie ruchu (praxis)
To umiejętność wymyślania, organizowania i wykonywania nowych czynności ruchowych.
Dziecko z trudnościami w tym obszarze może mieć problem z nauką jazdy na rowerze, zapinaniem guzików czy wykonywaniem złożonych poleceń ruchowych. Pomagają tory przeszkód, zabawy konstrukcyjne, sekwencje ruchowe.
Układ przedsionkowy (zmysł równowagi)
To system w uchu wewnętrznym, który mówi mózgowi, czy się poruszamy, w którą stronę i z jaką prędkością.
Odpowiada za równowagę, stabilizację postawy, planowanie ruchu i emocje. Dlatego huśtanie, bujanie czy obroty są tak ważne dla rozwoju dziecka.
Propriocepcja (czucie głębokie)
To zmysł, który informuje nas o położeniu naszego ciała w przestrzeni – nawet z zamkniętymi oczami wiemy, gdzie są nasze ręce czy nogi.
Odpowiada za siłę, płynność i koordynację ruchów.
Dzieci z zaburzoną propriocepcją często potykają się, uderzają lub zbyt mocno
przytulają.
Zabawy przedsionkowe
Wszystkie aktywności związane z ruchem: huśtanie, kręcenie się, turlanie,
balansowanie. Pomagają w rozwoju równowagi, koncentracji i emocjonalnej stabilności.
Integracja sensoryczna (IS)
To proces, w którym mózg odbiera, porządkuje i łączy informacje ze wszystkich zmysłów – tak, byśmy mogli rozumieć świat i reagować adekwatnie. Dzięki integracji sensorycznej potrafimy utrzymać równowagę, skoncentrować się, pisać, planować ruch i kontrolować emocje.
Gdy ten proces działa nieprawidłowo, dziecko może być „zbyt wrażliwe” lub „zbyt obojętne” na bodźce.
Interocepcja (czucie wewnętrzne)
To zmysł, który pozwala nam odczuwać sygnały z wnętrza ciała – głód, pragnienie, potrzebę toalety, napięcie emocjonalne. Dzieci z trudnościami w interocepcji często „nie czują”, że są głodne, zmęczone albo złe.
Pomagają ćwiczenia uważności, relaksacja i nauka rozpoznawania emocji.
Nadwrażliwość sensoryczna
To stan, w którym układ nerwowy reaguje zbyt intensywnie na bodźce. Dziecko może nie lubić głośnych dźwięków, metek, piasku, tłumów lub światła. Potrzebuje wtedy delikatnych, przewidywalnych bodźców i poczucia bezpieczeństwa.
Podwrażliwość sensoryczna
Przeciwieństwo nadwrażliwości – dziecko potrzebuje bardzo silnych bodźców, by je zauważyć. Może ciągle się ruszać, skakać, dotykać, zderzać z innymi, szukać mocnych wrażeń. Pomaga wtedy ruch, ucisk, noszenie ciężarów, dociski i zabawy „na siłę”.
Nadwrażliwość sensoryczna
To stan, w którym układ nerwowy reaguje zbyt intensywnie na bodźce. Dziecko może nie lubić głośnych dźwięków, metek, piasku, tłumów lub światła. Potrzebuje wtedy delikatnych, przewidywalnych bodźców i poczucia bezpieczeństwa.
Samoregulacja
To zdolność uspokajania i pobudzania się w zależności od sytuacji. Dzięki niej dziecko potrafi się wyciszyć, gdy jest zmęczone, i skoncentrować, gdy trzeba
działać. Wspierają ją ruch, rytm, głęboki oddech, kontakt z dorosłym i przewidywalne otoczenie.
Zabawy przedsionkowe
Zabawy z różnymi fakturami i teksturami – piasek, ryż, masa solna, farby, woda.
Wspierają rozwój dotyku, odwrażliwianie i eksplorację świata przez dłonie.
Zabawy dotykowe
Zabawy z różnymi fakturami i teksturami – piasek, ryż, masa solna, farby, woda.
Wspierają rozwój dotyku, odwrażliwianie i eksplorację świata przez dłonie.
Nie znalazłeś pojęcia, którego szukasz?
Napisz do nas – dodamy je do słownika i wyjaśnimy w prostych słowach.
